Trung học phổ thông ở Úc — thường gọi là "senior secondary" hay Year 11 và Year 12 — là hai năm cuối cùng của bậc phổ thông. Đây là giai đoạn quyết định vì kết quả sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến cơ hội vào đại học.
Bài này giải thích trung học phổ thông là gì, vận hành ra sao ở Úc, ai cần quan tâm và khác biệt so với cấp ba ở Việt Nam.
Tóm tắt nhanh
- Trung học phổ thông gồm Year 11 và Year 12 — hai năm cuối trước khi vào đại học hoặc TAFE.
- Mỗi bang có chứng chỉ tốt nghiệp riêng: VCE (Victoria), HSC (NSW), WACE (WA), QCE (Queensland), SACE (SA).
- Kết quả cuối cùng quy đổi thành điểm ATAR (0–99,95) — thước đo dùng xét tuyển đại học toàn quốc.
- Học sinh tự chọn 5–6 môn theo sở trường và ngành định hướng, thay vì học cố định tất cả môn.
- Có lộ trình thay thế ATAR như VET (đào tạo nghề) và TAFE cho học sinh không hướng đại học.
Trung học phổ thông (Senior Secondary) là gì?
📖 Trung học phổ thông (Senior Secondary): Hai năm cuối của bậc phổ thông ở Úc (Year 11–12), kết thúc bằng chứng chỉ tốt nghiệp do từng bang cấp, làm cơ sở tính điểm ATAR để xét vào đại học.
💡 🗣️ Nói đơn giản nhất có thể: Trung học phổ thông Úc là "lớp 11 và 12" — giai đoạn con chọn môn theo định hướng nghề, học để lấy chứng chỉ tốt nghiệp của bang và điểm ATAR vào đại học.
💡 💡 Hình dung đơn giản: Nếu cả bậc phổ thông là một đường chạy, thì Year 11–12 là "đoạn nước rút" — điểm số ở đoạn này quyết định cánh cửa đại học mở ra rộng hay hẹp.
Khi nào bạn cần dùng?
- Khi con bạn lên Year 11 và phải chọn môn học định hướng ngành.
- Khi bạn cần hiểu hệ thống điểm ATAR để định hướng vào đại học.
- Khi cân nhắc giữa lộ trình đại học (ATAR) và lộ trình nghề (VET/TAFE).
Cách hoạt động ở Úc
Ở Year 11–12, học sinh không còn học cố định tất cả môn như cấp dưới. Thay vào đó, mỗi em chọn khoảng 5–6 môn từ danh mục của bang — gồm các môn bắt buộc (thường có tiếng Anh) và các môn tự chọn theo ngành định hướng. Điểm được tính dựa trên bài kiểm tra trong năm (school-assessed) cộng với kỳ thi cuối (external exam).
Cuối Year 12, kết quả các môn được chuẩn hoá và quy đổi thành ATAR — một con số từ 0 đến 99,95 thể hiện thứ hạng tương đối của học sinh trên toàn bang. Các trường đại học công bố điểm ATAR tối thiểu cho từng ngành; con càng cao điểm càng nhiều lựa chọn.
Bang | Chứng chỉ tốt nghiệp | Cấp lớp |
|---|
Victoria | VCE | Year 11–12 |
NSW | HSC | Year 11–12 |
Western Australia | WACE | Year 11–12 |
Queensland | QCE | Year 11–12 |
South Australia | SACE | Year 11–12 |
Mỗi bang có tên chứng chỉ riêng nhưng cùng dẫn tới điểm ATAR chung.
Ai cần quan tâm
Phụ huynh có con sắp lên Year 11 cần quan tâm nhất, vì việc chọn môn ở giai đoạn này ảnh hưởng trực tiếp đến ngành đại học con có thể nộp sau này. Chọn sai môn (ví dụ thiếu môn tiên quyết cho ngành y, kỹ thuật) có thể giới hạn lựa chọn.
- Phụ huynh có con học Year 10 chuẩn bị chọn môn cho Year 11.
- Gia đình mới sang muốn hiểu hệ thống tốt nghiệp khác Việt Nam.
- Học sinh phân vân giữa lộ trình đại học và lộ trình nghề (VET).
- Du học sinh cần biết chứng chỉ nào được công nhận xét tuyển.
Quyền lợi và chi phí
Với thường trú nhân và công dân học trường công, trung học phổ thông gần như miễn học phí — chỉ đóng các khoản đóng góp và phí tài liệu, chọn môn (ví dụ phí thực hành, du khảo). Trường tư và Catholic vẫn thu học phí như các cấp khác. Du học sinh quốc tế đóng học phí riêng, thường cao.
- Trường công (PR/công dân): Gần như miễn phí, đóng góp & phí môn vài trăm AUD/năm
- Trường Công giáo: ~2.000–6.000 AUD/năm
- Trường tư: ~8.000–30.000+ AUD/năm
- Du học sinh (trường công): ~13.000–18.000 AUD/năm tuỳ bang
Nên và không nên
✅ Nên làm
- Cho con chọn môn sớm theo ngành định hướng
- Kiểm tra môn tiên quyết của ngành đại học mong muốn
- Cân bằng giữa môn mạnh và môn có hệ số quy đổi tốt
- Tìm hiểu cả lộ trình VET nếu con không hướng đại học
❌ Không nên làm
- Đừng chọn quá nhiều môn khó cùng lúc
- Đừng bỏ qua môn tiếng Anh bắt buộc
- Đừng chỉ nhìn ATAR mà quên năng lực thực của con
- Đừng quyết định môn học mà không hỏi cố vấn trường
Tương đương ở các nước
Quốc gia | Tương đương | Điểm khác biệt |
|---|
Việt Nam | Lớp 11–12 và kỳ thi THPT quốc gia | Khác: Úc cho chọn môn tự do và tính điểm theo cả năm, không chỉ một kỳ thi duy nhất |
Lầm tưởng thường gặp
⚠️ Lầm tưởng 1: "ATAR là điểm số tuyệt đối phản ánh năng lực.":
✅ ✅ Thực tế: ATAR là thứ hạng tương đối (percentile) so với học sinh cùng khoá, không phải điểm trung bình. ATAR 80 nghĩa là con đứng top 20%, không phải "đạt 80/100".
⚠️ Lầm tưởng 2: "Không đạt ATAR cao là hết đường vào đại học.":
✅ ✅ Thực tế: Còn nhiều lộ trình: học TAFE/VET rồi liên thông, khoá nền tảng (foundation), hoặc chuyển ngành sau năm nhất. ATAR thấp không khoá hẳn cánh cửa đại học.
Xem thêm
Câu hỏi thường gặp
Trung học phổ thông ở Úc là gì?
Là hai năm cuối phổ thông (Year 11–12), kết thúc bằng chứng chỉ tốt nghiệp của từng bang (VCE, HSC, WACE…). Kết quả quy đổi thành điểm ATAR dùng xét tuyển đại học toàn quốc.
Ai đủ điều kiện học trung học phổ thông?
Mọi học sinh hoàn thành Year 10 đều có thể lên Year 11. Con của thường trú nhân và công dân được học trường công gần như miễn phí; du học sinh học theo visa và đóng học phí riêng.
Trung học phổ thông khác gì so với ở Việt Nam?
Khác chính ở chỗ con được tự chọn 5–6 môn theo định hướng nghề, và điểm tính cả quá trình lẫn kỳ thi cuối, không phụ thuộc một kỳ thi duy nhất như THPT quốc gia ở Việt Nam.
ATAR là gì và quan trọng thế nào?
ATAR (Australian Tertiary Admission Rank) là thứ hạng từ 0 đến 99,95 thể hiện vị trí của con so với bạn cùng khoá. Đây là thước đo chính các trường đại học dùng để xét tuyển, nên nó rất quan trọng với học sinh hướng đại học.
Không muốn vào đại học thì học gì ở Year 11–12?
Học sinh có thể chọn lộ trình VET (Vocational Education and Training) ngay trong chương trình phổ thông, hoặc chuyển sang TAFE học nghề. Các lộ trình này dẫn tới việc làm hoặc liên thông đại học sau này mà không cần ATAR cao.
Quy định chọn môn và cách tính điểm khác nhau giữa các bang. Hãy trao đổi với cố vấn học tập (careers adviser) của trường để chọn môn phù hợp với con.
Muốn so sánh trường? Xem so sánh trung học phổ thông ở Úc
