Thủ tướng Úc cam kết bảo vệ bản quyền nghệ sĩ trong kỷ nguyên AI: Lời nói và hành động

Thủ tướng Anthony Albanese đã mạnh mẽ lên tiếng bảo vệ quyền của các nhà sáng tạo Úc trước sự phát triển vũ bão của trí tuệ nhân tạo (AI), khẳng định quyền sở hữu và kiểm soát tác phẩm là tối thượng. Tuy nhiên, trong khi những lời cam kết này nhận được sự ủng hộ, cộng đồng nghệ sĩ vẫn đang chờ đợi các hành động cụ thể từ chính phủ để biến chúng thành hiện thực.

Lời cam kết mạnh mẽ từ Thủ tướng Albanese

Trong một tuyên bố gần đây, Thủ tướng Anthony Albanese đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo vệ các nhà văn, nhạc sĩ, nghệ sĩ và nhà báo Úc trong bối cảnh công nghệ AI đang thay đổi nhanh chóng. Ông khẳng định rằng các nhà sáng tạo “phải giữ quyền sở hữu và kiểm soát tác phẩm của họ. Luật pháp của chúng ta sẽ quy định điều đó rõ ràng như ban ngày”. Thủ tướng Albanese tuyên bố không một công ty nào được phép sử dụng sách, nhạc, nghệ thuật hay tin tức của Úc để xây dựng hoặc đào tạo AI mà không có sự kiểm soát của nghệ sĩ. Điều này bao gồm cả quyền kiểm soát về giá trị và chi phí của tác phẩm. Ông nhấn mạnh: “Bất cứ điều gì kém hơn, đều là hành vi trộm cắp”. Theo Thủ tướng, cách tốt nhất để đảm bảo sự bảo vệ bản quyền mạnh mẽ nhất cho các nghệ sĩ Úc là “để Úc chủ động và tham gia”. Những lời lẽ này thể hiện một lập trường kiên quyết của chính phủ trước vấn đề bản quyền trong kỷ nguyên số.

Thách thức từ kỷ nguyên Trí tuệ Nhân tạo

Mặc dù có những lời cam kết mạnh mẽ, Thủ tướng Albanese lại chưa đưa ra chi tiết về các hành động cụ thể mà chính phủ của ông sẽ thực hiện. Trong khi đó, các nhà sáng tạo đang chứng kiến tác phẩm của mình bị 'cướp bóc' một cách hiệu quả bởi các hệ thống AI. Tại Úc, không giống như một số khu vực pháp lý khác, bản quyền được cấp tự động cho các nhà sáng tạo và được quy định bởi Đạo luật Bản quyền năm 1968. Tuy nhiên, đạo luật này đã có tương đối ít cập nhật, bất chấp những thay đổi lớn về công nghệ. Ví dụ, việc tải nội dung như sách vào hệ thống AI thường là hành vi vi phạm bản quyền, nhưng đây lại là một thực tế phổ biến, kể cả trong giới sinh viên đại học. Vấn đề cốt lõi là các công ty AI hiện đang có đủ 'giấy phép' để vi phạm bản quyền của Úc, bởi lẽ chưa có hành động phối hợp nào được triển khai để giải quyết việc thu thập (scraping) tài liệu có bản quyền của Úc để đào tạo các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) như ChatGPT hay Claude.

Hướng đi nào cho việc bảo vệ bản quyền?

Chính phủ liên bang có thể theo đuổi hai hướng hành động chính để bảo vệ tác phẩm của các nhà sáng tạo Úc: lập pháp và pháp lý. Về mặt lập pháp, có thể sửa đổi luật để cho phép tải lên nội dung, miễn là các nhà sáng tạo nhận được khoản thanh toán tương ứng cho dữ liệu đào tạo mà mô hình AI thu được từ việc tải lên đó. Cơ chế này có thể hoạt động tương tự như hệ thống mà chủ sở hữu bản quyền nhận được thanh toán khi tác phẩm của họ được sử dụng trong các tài liệu đọc của sinh viên. Một số nhóm nghệ thuật bày tỏ sự 'khuyến khích' trước bài phát biểu của Thủ tướng Albanese. Bà Jennifer Mills, Chủ tịch Hiệp hội Tác giả Úc, đã ca ngợi chính phủ vì đã 'kiên định với các nguyên tắc và nhận ra giá trị của các tác giả Úc và những câu chuyện của Úc. Quyền của chúng tôi với tư cách là người sáng tạo phải được bảo vệ. Giờ đây, các công ty công nghệ lớn cần phải ngồi vào bàn đàm phán và chấp nhận sự thật.' Tuy nhiên, để những lời cam kết này không trở thành 'lời nói suông', các hành động cụ thể là điều cần thiết.