Khi nói "trường công" ở Úc, nhiều phụ huynh Việt nghĩ chỉ có một loại. Thực tế hệ thống trường công gồm nhiều dạng: trường theo tuyến (zoned/local), trường chọn lọc (selective), trường năng khiếu (specialist) và trường tôn giáo công lập tuỳ bang.
Bài này so sánh các loại trường công phổ biến để bạn chọn đúng theo năng lực của con, vị trí nhà và ngân sách của gia đình. Trường công cơ bản miễn học phí cho thường trú nhân và công dân, nhưng vẫn có các khoản đóng góp và chi phí khác nhau.
Tóm tắt nhanh
- Trường công ở Úc miễn học phí cho công dân và thường trú nhân, nhưng vẫn có "voluntary contribution" và phí hoạt động.
- Trường theo tuyến (local) nhận học sinh trong vùng tuyển sinh — dễ vào nhất, gần nhà nhất.
- Trường chọn lọc (selective) tuyển qua thi đầu vào, học lực cao, cạnh tranh gắt, có thể xa nhà.
- Trường năng khiếu (specialist/sports/arts) chọn theo tài năng riêng, phù hợp con có thiên hướng rõ.
- Quyết định nên dựa trên năng lực con, khoảng cách di chuyển và môi trường bạn bè — không chỉ thứ hạng.
Bài này dành cho ai?
ℹ️ Bài dành cho phụ huynh có con học tiểu học hoặc trung học, đang phân vân giữa các loại trường công thay vì trường tư.
Tiêu chí đánh giá
Tiêu chí | Mô tả | Tỷ trọng |
|---|
Cách tuyển sinh | Theo tuyến, thi tuyển hay xét năng khiếu | Rất quan trọng |
Chi phí thực tế | Đóng góp tự nguyện, đồng phục, hoạt động ngoại khoá | Quan trọng |
Khoảng cách | Quãng đường và thời gian con phải đi học | Quan trọng |
Học lực đầu vào | Yêu cầu thi/đánh giá | Trung bình |
Môi trường & bạn bè | Đa dạng văn hoá, áp lực học tập | Trung bình |
Bảng so sánh tổng quan
Tiêu chí | Trường theo tuyến | Trường chọn lọc | Trường năng khiếu |
|---|
Cách vào | Theo địa chỉ nhà | Thi đầu vào | Thử tuyển năng khiếu |
Học phí cơ bản | Miễn (PR/công dân) | Miễn (PR/công dân) | Miễn (PR/công dân) |
Mức cạnh tranh | Thấp | Rất cao | Cao |
Khoảng cách | Gần nhà | Có thể xa | Có thể xa |
|
So sánh tổng quát. "Miễn học phí" áp dụng cho công dân/thường trú nhân; gia đình visa tạm trú thường phải đóng phí quốc tế. Kiểm tra với sở giáo dục bang. • Giá kiểm tra: 14/06/2026
Trường công theo tuyến (local/zoned)
💡 Phù hợp nhất cho: Đa số gia đình muốn con học gần nhà, ổn định, không phải thi tuyển. — Điểm: ⭐⭐⭐⭐ (4/5)
✅ Ưu điểm
- Dễ vào nhất — chỉ cần đúng vùng tuyển sinh
- Gần nhà, tiết kiệm thời gian đi lại
- Con học cùng bạn bè trong khu phố
- Áp lực học tập vừa phải, phù hợp số đông
❌ Nhược điểm
- Chất lượng phụ thuộc nhiều vào khu vực sinh sống
- Muốn vào trường tốt có thể phải chuyển nhà/thuê nhà đúng tuyến
- Ít chương trình nâng cao chuyên sâu
⚠️ Không phù hợp với: Gia đình có con học lực rất cao muốn môi trường cạnh tranh mạnh.
Đây là lựa chọn mặc định và phổ biến nhất. Mỗi trường công có một "catchment area" (vùng tuyển sinh); nếu địa chỉ nhà bạn nằm trong vùng đó, con gần như được nhận. Vì vậy nhiều phụ huynh Việt chọn nơi ở dựa trên trường tuyến trước khi mua hoặc thuê nhà.
Lưu ý chi phí: dù miễn học phí, bạn vẫn cần chuẩn bị tiền đồng phục, dụng cụ học tập, dã ngoại, và khoản "đóng góp tự nguyện" hằng năm mà trường đề nghị. Các khoản này khác nhau theo trường nhưng thường ở mức vài trăm đô mỗi năm.
Trường công chọn lọc (selective)
💡 Phù hợp nhất cho: Con học lực giỏi, có khả năng vượt qua kỳ thi đầu vào và chịu được môi trường cạnh tranh. — Điểm: ⭐⭐⭐⭐ (4/5)
✅ Ưu điểm
- Môi trường học thuật mạnh, bạn bè cùng trình độ cao
- Chương trình nâng cao, định hướng đại học tốt
- Vẫn miễn học phí như trường công khác
- Danh tiếng giúp ích khi xét học bổng/đại học
❌ Nhược điểm
- Thi đầu vào rất cạnh tranh, tỷ lệ đậu thấp
- Có thể xa nhà, con phải đi lại nhiều
- Áp lực học tập cao, không hợp mọi tính cách
- Cần ôn luyện sớm, tốn thời gian và chi phí luyện thi
⚠️ Không phù hợp với: Con không thích áp lực thi cử hoặc cần môi trường nhẹ nhàng.
ℹ️ Về kỳ thi đầu vào: Mỗi bang có cơ chế riêng (ví dụ NSW có kỳ thi selective high school, một số bang dùng đánh giá năng lực). Đăng ký thường mở trước năm học một thời gian dài, nên phụ huynh cần theo dõi lịch của sở giáo dục bang từ sớm.
Trường công năng khiếu (specialist/sports/arts)
💡 Phù hợp nhất cho: Con có tài năng rõ về thể thao, nghệ thuật, âm nhạc, ngôn ngữ hoặc STEM. — Điểm: ⭐⭐⭐ (3/5)
✅ Ưu điểm
- Phát triển sâu một thế mạnh của con
- Cơ sở vật chất chuyên biệt tốt
- Miễn học phí, có hỗ trợ thiết bị/sân bãi
- Mạng lưới bạn bè cùng đam mê
❌ Nhược điểm
- Phải vượt vòng thử tuyển năng khiếu
- Số trường ít, có thể rất xa nhà
- Định hướng hẹp nếu con đổi sở thích sau này
- Cạnh tranh ở các bộ môn "hot"
⚠️ Không phù hợp với: Con chưa xác định rõ thế mạnh hoặc muốn học toàn diện.
Trường năng khiếu phù hợp khi con bạn đã có thiên hướng rõ ràng và bạn muốn đầu tư dài hạn cho thế mạnh đó. Tuy nhiên, hãy cân nhắc tính linh hoạt: nếu con đổi hướng vào cấp 3, việc chuyển trường có thể khó hơn so với trường tuyến phổ thông.
Chi phí thực tế của "trường công miễn phí"
Nhiều phụ huynh ngạc nhiên vì "miễn học phí" không có nghĩa là không tốn tiền. Trường công vẫn có nhiều khoản chi mà gia đình cần dự trù mỗi năm, đặc biệt khi con lên trung học với nhiều môn và hoạt động hơn.
Dưới đây là các khoản phổ biến để bạn lập ngân sách. Con số chỉ mang tính tham khảo và thay đổi nhiều theo trường, bang và năm học, nên hãy hỏi trực tiếp văn phòng trường.
Khoản chi | Tính chất | Ghi chú |
|---|
Đóng góp tự nguyện | Khuyến nghị, không bắt buộc | Hỗ trợ vận hành trường, vài trăm đô/năm |
Đồng phục | Gần như bắt buộc | Mua đầu năm, thay theo cỡ con |
Sách & dụng cụ | Cần thiết | Tăng dần theo cấp lớp |
Dã ngoại, sự kiện | Tuỳ hoạt động | Đăng ký theo từng đợt |
Phí công nghệ/thiết bị | Tuỳ trường | Một số trường yêu cầu laptop |
Khoản chi tham khảo cho gia đình PR/công dân tại trường công.
Cách kiểm tra vùng tuyển sinh và nộp hồ sơ
Trước khi quyết định, hãy xác định trường tuyến của địa chỉ nhà bạn. Hầu hết các bang có công cụ tra cứu vùng tuyển sinh trực tuyến theo địa chỉ trên trang sở giáo dục.
- Tra vùng tuyển sinh theo địa chỉ trên trang sở giáo dục bang.
- Liên hệ trường tuyến để hỏi thủ tục và giấy tờ ghi danh.
- Nếu nhắm trường chọn lọc/năng khiếu, tìm lịch đăng ký thi và chuẩn bị từ sớm.
- Chuẩn bị giấy tờ cư trú, hộ chiếu/visa, hồ sơ học bạ và tiêm chủng của con.
Tôi nên chọn phương án nào?
Hoàn cảnh của bạn | Nên chọn | Lý do |
|---|
Muốn ổn định, gần nhà, ít áp lực | Trường theo tuyến | Dễ vào, tiết kiệm thời gian |
Con học giỏi, chịu được cạnh tranh | Trường chọn lọc | Môi trường học thuật mạnh |
Con có tài năng thể thao/nghệ thuật | Trường năng khiếu | Phát triển sâu thế mạnh |
Khu nhà có trường tuyến chất lượng tốt | Trường theo tuyến | Không cần thi, vẫn tốt |
Lựa chọn nổi bật
- 🏆 Tốt nhất cho đa số: Trường theo tuyến cho đa số gia đình
- 👋 Dễ dùng cho người mới: Trường theo tuyến gần nhà
- 👨👩👧 Tốt nhất cho gia đình: Trường theo tuyến trong khu có đánh giá tốt
Khuyến nghị
✅ Với phần lớn gia đình Việt mới ổn định, trường công theo tuyến là khởi điểm hợp lý: miễn học phí, gần nhà và đủ tốt. Chỉ theo đuổi trường chọn lọc/năng khiếu khi con thực sự có năng lực và bạn sẵn sàng cho việc đi lại xa cùng áp lực thi cử.
Câu hỏi thường gặp
Nên chọn loại trường công nào?
Tuỳ con và hoàn cảnh. Đa số gia đình nên bắt đầu với trường theo tuyến vì dễ vào, gần nhà và miễn học phí. Trường chọn lọc hợp con học lực giỏi; trường năng khiếu hợp con có tài năng riêng. Hãy cân nhắc cả khoảng cách di chuyển và tính cách của con, không chỉ thứ hạng trường.
Lựa chọn nào rẻ nhất?
Cả ba loại trường công đều miễn học phí cho công dân và thường trú nhân, nên về học phí là như nhau. Trường theo tuyến thường rẻ nhất về tổng chi phí vì gần nhà, tiết kiệm tiền đi lại và thời gian. Trường chọn lọc/năng khiếu có thể phát sinh chi phí luyện thi và di chuyển.
Khác biệt chính giữa các lựa chọn là gì?
Khác biệt lớn nhất là cách tuyển sinh. Trường theo tuyến nhận học sinh theo địa chỉ nhà; trường chọn lọc tuyển qua thi đầu vào học thuật; trường năng khiếu xét tài năng thể thao/nghệ thuật. Học phí cơ bản giống nhau, nhưng mức cạnh tranh và môi trường học rất khác.
Gia đình visa tạm trú có được học trường công miễn phí không?
Thường là không hoàn toàn. Miễn học phí áp dụng cho công dân và thường trú nhân. Gia đình ở visa tạm trú (ví dụ visa du học, một số visa làm việc) có thể phải đóng phí học sinh quốc tế tại trường công, mức phí khác nhau theo bang. Hãy kiểm tra với sở giáo dục bang.
Tôi có thể xin cho con học trường công ngoài tuyến không?
Có thể, nhưng không chắc chắn. Bạn có thể nộp đơn xin vào trường ngoài vùng tuyển sinh, trường sẽ xét nếu còn chỗ trống và theo tiêu chí ưu tiên của họ. Học sinh trong tuyến luôn được ưu tiên trước. Nếu trường rất đông, khả năng nhận học sinh ngoài tuyến thấp.
Bài viết mang tính thông tin chung cho người Việt ở Úc, không phải tư vấn giáo dục hay tài chính cá nhân. Điều kiện ghi danh, học phí và chính sách hỗ trợ khác nhau theo từng bang và từng trường, thay đổi theo năm — hãy xác nhận với sở giáo dục bang, trường, hoặc trang chính thức trước khi quyết định. Cập nhật 6/2026.
Chưa rõ trường công hoạt động ra sao? Đọc: Trường công là gì
