Ở Úc, "trường chuyên" thường được hiểu là các selective school — trường công tuyển học sinh có năng lực học thuật nổi trội qua một kỳ thi đầu vào. Cộng đồng người Việt rất quan tâm vì đây là cách cho con học môi trường chất lượng cao mà không tốn học phí trường tư.
Bài này giải thích thi trường chuyên là gì, hoạt động thế nào ở Úc, ai nên quan tâm, quyền lợi và chi phí, so với ở Việt Nam và các lầm tưởng phổ biến.
Tóm tắt nhanh
- Selective school là trường công tuyển sinh dựa trên năng lực học thuật qua kỳ thi.
- Phổ biến nhất ở NSW (lớp 7 và một số lớp 5) và Victoria (vào lớp 9).
- Kỳ thi thường gồm reading, mathematics, thinking skills/general ability và writing.
- Học công nên miễn học phí, chỉ đóng các khoản đóng góp tự nguyện và phụ phí nhỏ.
- Cạnh tranh rất cao; chuẩn bị nên bắt đầu trước 1–2 năm.
Trường chuyên (selective school) là gì?
📖 Trường chuyên (selective school): Trường công lập tuyển học sinh có thành tích học thuật cao thông qua kỳ thi đầu vào, nhằm cung cấp môi trường học tập nâng cao cho học sinh năng khiếu.
💡 🗣️ Nói đơn giản nhất có thể: Trường chuyên ở Úc = trường công "chọn lọc": con bạn phải thi đậu mới vào, đổi lại được học cùng bạn giỏi, chương trình thử thách hơn, mà vẫn miễn học phí như trường công thường.
💡 💡 Hình dung đơn giản: Nó giống thi vào trường chuyên/lớp chọn ở Việt Nam, nhưng kỳ thi tập trung vào năng lực tư duy và ngôn ngữ tiếng Anh chứ không nặng học thuộc, và mỗi bang có quy định riêng.
Khi nào bạn cần dùng?
- Khi con bạn học khá giỏi và bạn muốn môi trường học thuật thử thách hơn.
- Khi bạn muốn trường chất lượng cao nhưng không đủ điều kiện đóng học phí trường tư.
- Khi gia đình sống ở khu vực trường công thường không như ý và muốn lựa chọn tốt hơn.
Thi trường chuyên là gì?
Thi trường chuyên là kỳ thi tuyển sinh vào các selective high school (và một số selective primary/opportunity class). Mục tiêu là xác định những học sinh có năng lực học thuật cao để xếp vào lớp/ trường có chương trình nâng cao, học cùng bạn đồng trang lứa giỏi.
Khác với trường tư hay trường tôn giáo (tuyển theo hồ sơ, phỏng vấn, học phí), selective school là trường công và tuyển chủ yếu dựa trên điểm thi cộng với kết quả học tập ở trường. Vì miễn học phí và chất lượng cao, suất vào rất hạn chế và cạnh tranh gắt gao.
ℹ️ Khác nhau theo bang: Mỗi tiểu bang tổ chức thi và xét tuyển khác nhau: NSW thi vào lớp 7 (và Opportunity Class lớp 5), Victoria thi vào lớp 9 cho các select-entry school. Luôn kiểm tra quy định của Sở Giáo dục bang bạn đang sống.
Cách hoạt động ở Úc
Quy trình điển hình gồm: đăng ký trong khung thời gian quy định, dự kỳ thi tuyển (placement test), nhận điểm và xếp hạng, rồi nhận thư mời nhập học theo nguyện vọng và chỉ tiêu của từng trường. Một số bang có cơ chế cộng điểm hoặc xét hoàn cảnh cho học sinh khó khăn.
Bang | Lớp thi chính | Nội dung thi điển hình |
|---|
NSW | Lớp 7 (và OC lớp 5) | Reading, Mathematical reasoning, Thinking skills, Writing |
VIC | Lớp 9 | Reading, Mathematics, Verbal & quantitative reasoning, Writing |
Khác | Tùy bang | Có thể không có hệ selective hoặc theo cơ chế riêng |
Tham khảo tổng quát — nội dung và lịch thi do Sở Giáo dục từng bang công bố hằng năm.
Kết quả thường kết hợp điểm thi với đánh giá học tập của trường hiện tại. Vì chỉ tiêu cố định, một thí sinh điểm cao vẫn có thể không đậu trường top nếu quá đông ứng viên; nhiều gia đình ghi nhiều nguyện vọng để tăng cơ hội.
Ai cần quan tâm
Đối tượng quan tâm nhất là phụ huynh có con học khá giỏi ở bậc tiểu học hoặc đầu trung học, đặc biệt trong cộng đồng người Việt vốn coi trọng giáo dục. Tuy nhiên, không phải đứa trẻ nào cũng phù hợp môi trường áp lực cao của trường chuyên.
- Phụ huynh con học giỏi muốn môi trường học thuật mạnh và miễn phí.
- Gia đình không muốn/không đủ điều kiện đóng học phí trường tư.
- Học sinh thực sự thích thử thách học tập và tự giác cao.
- Gia đình ở khu vực trường công địa phương không như mong đợi.
Quyền lợi và chi phí
Lợi ích lớn nhất là chất lượng môi trường: bạn bè giỏi, giáo viên giàu kinh nghiệm, chương trình nâng cao — tất cả gần như miễn phí. Đây là lý do nhiều gia đình nhập cư xem trường chuyên là "đòn bẩy" tốt nhất cho con mà không cần chi phí lớn.
- Học phí: Miễn (trường công)
- Chi phí chính: Đóng góp tự nguyện, đồng phục, sách
- Chi phí ẩn: Luyện thi (nếu chọn) có thể đáng kể
- Cạnh tranh: Rất cao, chỉ tiêu hạn chế
⚠️ Chi phí luyện thi (coaching) có thể rất lớn và không bắt buộc. Đừng để con kiệt sức vì luyện thi quá mức; nhiều trẻ vào được trường chuyên chỉ với nền tảng học tốt và luyện đề vừa phải.
So với ở Việt Nam
Khái niệm "trường chuyên" quen thuộc với người Việt, nhưng cách thi ở Úc nhấn vào tư duy (thinking skills), đọc hiểu tiếng Anh và viết luận hơn là học thuộc kiến thức nâng cao. Trẻ giỏi học thuộc ở Việt Nam chưa chắc làm tốt phần thinking skills nếu chưa quen dạng đề.
✅ Selective school ở Úc
- Thi tư duy + ngôn ngữ + viết
- Trường công, miễn học phí
- Mỗi bang quy định riêng
- Trọng năng lực suy luận
❌ Trường chuyên ở VN
- Thi sâu theo môn chuyên
- Cũng là trường công
- Tổ chức theo tỉnh/thành
- Trọng kiến thức nâng cao
Lầm tưởng phổ biến
Quanh chuyện thi trường chuyên có nhiều kỳ vọng và hiểu lầm khiến phụ huynh dễ tạo áp lực không cần thiết. Hãy nhìn nhận thực tế trước khi đầu tư thời gian và tiền bạc.
- "Cứ luyện thi nhiều là đậu" — sai; phần thinking skills cần tư duy, luyện vẹt không đủ.
- "Không vào trường chuyên là thất bại" — sai; nhiều trường công thường vẫn rất tốt.
- "Vào trường chuyên là chắc chắn vào đại học top" — sai; còn phụ thuộc nỗ lực lâu dài của con.
Nên và không nên
✅ Nên làm
- Kiểm tra lịch và quy định thi của Sở Giáo dục bang bạn
- Cho con làm thử đề mẫu để quen dạng thinking skills
- Cân nhắc thể trạng tinh thần của con, không ép quá sức
❌ Không nên làm
- Đừng đăng ký trễ — hạn nộp rất nghiêm ngặt
- Đừng coi luyện thi đắt tiền là yếu tố quyết định
- Đừng bỏ qua các nguyện vọng dự phòng
Tương đương ở các nước
Quốc gia | Tương đương | Điểm khác biệt |
|---|
Việt Nam | Thi vào trường chuyên/lớp chọn | Giống về tính tuyển chọn, nhưng đề Úc thiên về tư duy và tiếng Anh hơn học thuộc |
Lầm tưởng thường gặp
⚠️ Lầm tưởng 1: "Trường chuyên ở Úc thu học phí cao.":
✅ ✅ Thực tế: Không. Selective school là trường công nên miễn học phí; chi phí lớn nhất (nếu có) thường đến từ việc luyện thi mà phụ huynh tự chọn.
⚠️ Lầm tưởng 2: "Chỉ con nhà luyện thi từ bé mới đậu.":
✅ ✅ Thực tế: Nhiều học sinh đậu chỉ với nền học tốt và làm quen đề thi. Năng lực tư duy và đọc hiểu tích lũy lâu dài quan trọng hơn luyện vẹt.
Xem thêm
Câu hỏi thường gặp
Thi trường chuyên ở Úc là gì?
Là kỳ thi tuyển vào các selective school — trường công tuyển học sinh năng khiếu học thuật. Đề thường gồm đọc hiểu, toán, thinking skills và viết. Đậu thì con được học môi trường nâng cao mà vẫn miễn học phí.
Ai đủ điều kiện dự thi trường chuyên?
Học sinh đang học đúng độ tuổi/cấp lớp theo quy định của bang (ví dụ thi vào lớp 7 ở NSW, lớp 9 ở Victoria) đều có thể đăng ký. Không yêu cầu quốc tịch riêng, nhưng phải nộp hồ sơ đúng hạn và dự kỳ thi tuyển.
Thi trường chuyên khác gì so với ở Việt Nam?
Ở Việt Nam thi sâu theo môn chuyên và nặng kiến thức; ở Úc đề thiên về tư duy logic, đọc hiểu tiếng Anh và viết luận. Vì vậy trẻ quen học thuộc cần làm quen dạng thinking skills trước khi thi.
Có cần luyện thi mới đậu không?
Không bắt buộc. Luyện đề giúp con quen dạng câu hỏi và quản lý thời gian, nhưng nền tảng đọc hiểu và tư duy tích lũy lâu dài quan trọng hơn. Luyện thi quá mức có thể gây áp lực ngược.
Không đậu trường chuyên thì sao?
Hoàn toàn bình thường vì chỉ tiêu rất hạn chế. Nhiều trường công thường vẫn có chất lượng tốt, và con vẫn có nhiều con đường vào đại học sau này. Trường chuyên là lựa chọn, không phải điều kiện thành công.
Bài viết mang tính thông tin chung cho người Việt tại Úc, không thay thế tư vấn giáo dục cá nhân. Quy định tuyển sinh, học phí và chương trình học khác nhau theo tiểu bang và theo trường — hãy xác nhận với Sở Giáo dục tiểu bang hoặc trực tiếp với trường. Cập nhật 6/2026.
Tìm hiểu thêm về hệ thống trường học Úc? Xem chuyên mục Giáo dục
