Tóm tắt nhanh
- Nói chuyện với khách TRƯỚC khi xây sản phẩm, đừng làm trong phòng kín.
- Chuẩn bị quỹ sống ít nhất 12 tháng trước khi nghỉ việc khởi nghiệp.
- Tập trung một thị trường ngách rõ ràng thay vì làm cho tất cả mọi người.
- Mô hình doanh thu định kỳ (subscription) bền hơn bán một lần.
- Bootstrapping giúp giữ quyền kiểm soát; chỉ gọi vốn khi đã chứng minh thị trường.
Ghi chú về bài viết
ℹ️ Câu chuyện minh hoạ tổng hợp dựa trên trải nghiệm phổ biến của người Việt khởi nghiệp ở Úc; dùng bút danh; con số mang tính tham khảo. Tên và một số chi tiết đã được thay đổi theo thỏa thuận với nhân vật. Một số chi tiết nhạy cảm đã được lược bỏ. Thông tin do nhân vật tự kể.
Nhân vật trong bài
ℹ️ Anh Khoa (bút danh): Founder startup công nghệ, Sydney — Anh Khoa là kỹ sư phần mềm, sang Úc theo diện tay nghề. Năm 2021 anh nghỉ việc full-time để xây một ứng dụng đặt lịch cho ngành dịch vụ nhỏ.
Kết quả thực tế
- Thời gian: ~3 năm (2021–2024)
- Vốn tự bỏ: ~$40.000
- Mô hình: SaaS subscription
- Cột mốc: Có doanh thu định kỳ (MRR)
- Bước ngoặt: Tập trung một thị trường ngách
Bối cảnh nhân vật
Anh Khoa có nền tảng kỹ thuật vững và từng thấy các tiệm nail, spa của người Việt quản lý lịch hẹn bằng giấy hoặc tin nhắn. Anh tin có thể làm một ứng dụng đơn giản, giá rẻ, tiếng Việt thân thiện để giải quyết đúng nỗi đau đó.
Khác với mở tiệm, khởi nghiệp công nghệ có rủi ro cao hơn: có thể mất nhiều tháng không doanh thu. Anh chuẩn bị quỹ sống 12 tháng trước khi nghỉ việc, và xác định nếu không có tín hiệu thị trường trong khoảng thời gian đó thì sẽ dừng.
Điểm khởi đầu
Anh mắc sai lầm kinh điển của founder kỹ thuật: dành 8 tháng xây sản phẩm "hoàn hảo" trước khi cho ai dùng. Khi ra mắt, anh nhận ra nhiều tính năng mình tâm đắc thì khách không cần, còn thứ khách cần thì lại thiếu.
Anh xoay trục: nói chuyện trực tiếp với 20 chủ tiệm, cắt bớt tính năng và làm lại bản tối giản tập trung vào đặt lịch + nhắc hẹn. Đây là lúc anh học bài học "xây cái khách cần, không phải cái mình thích".
ℹ️ Nhiều khách đầu tiên của anh chính là các chủ tiệm Việt. Xem câu chuyện chủ tiệm Việt để hiểu nhóm khách hàng này.
Hành trình thực hiện khởi nghiệp & startup
Sau khi thu hẹp phạm vi, anh chọn một thị trường ngách rõ ràng: tiệm dịch vụ nhỏ trong cộng đồng Việt, rồi mở rộng dần ra ngành dịch vụ nói chung. Anh tính phí theo gói subscription tháng (mô hình SaaS), tạo doanh thu định kỳ (MRR) thay vì bán một lần.
Anh giữ chi phí thấp bằng cách tự code và dùng dịch vụ đám mây trả theo mức dùng. Khi có doanh thu định kỳ chứng minh thị trường, anh cân nhắc gọi vốn để tăng tốc, nhưng chọn phát triển chậm và bền (bootstrapping) thay vì gọi vốn sớm để giữ quyền kiểm soát.
- 2021: Nghỉ việc, xây sản phẩm — Quỹ sống 12 tháng, vốn tự bỏ ~$40k.
- 2022: Xoay trục — Nói chuyện 20 khách, cắt tính năng, làm bản tối giản.
- 2022–23: Tìm product-market fit — Tập trung ngách, mô hình subscription, MRR tăng dần.
- 2024: Bền vững — Bootstrapping, mở rộng từ cộng đồng Việt ra ngành dịch vụ.
Con số và kết quả
Sau 3 năm, sản phẩm của anh Khoa có doanh thu định kỳ (MRR) đủ để anh sống và tái đầu tư, dù chưa "kỳ lân". Quan trọng hơn, anh đã chứng minh được thị trường và xây nền tảng để mở rộng. Anh tự bỏ khoảng $40.000 và chưa phải bán cổ phần cho nhà đầu tư.
- Doanh thu: MRR đủ sống & tái đầu tư
- Sở hữu: Giữ 100% (bootstrapping)
- Nền tảng: Đã chứng minh product-market fit
Điều làm được và chưa được
Anh làm tốt việc xoay trục dứt khoát và chọn mô hình doanh thu định kỳ bền vững. Điều chưa tốt là đã đốt 8 tháng đầu xây sản phẩm trong "phòng kín" mà không nói chuyện với khách — sai lầm khiến anh mất thời gian và tiền quý giá. Anh cũng thừa nhận đã ngại bán hàng vì xuất thân kỹ thuật.
Nhìn lại, anh cho rằng giá trị lớn nhất không phải dòng code mà là hiểu khách. "Sản phẩm chỉ là phương tiện; vấn đề của khách mới là thứ đáng tiền," anh nói.
Trích dẫn đáng nhớ
Tôi mất 8 tháng xây thứ mình nghĩ khách cần. Lẽ ra chỉ cần 8 buổi cà phê với họ là đủ biết.
— Anh Khoa
ℹ️ Nói về sai lầm lớn nhất
Doanh thu định kỳ nhỏ mà đều còn quý hơn một cú bán lớn rồi thôi. Đó là nền để bền.
— Anh Khoa
ℹ️ Nói về mô hình kinh doanh
Nhìn lại hành trình
✅ Điều đã làm đúng
- Xoay trục dứt khoát sau khi nghe khách
- Tập trung một thị trường ngách rõ ràng
- Mô hình subscription tạo doanh thu định kỳ
- Bootstrapping giữ quyền kiểm soát và chi phí thấp
❌ Điều nên làm khác
- Đốt 8 tháng xây sản phẩm trước khi gặp khách
- Ngại bán hàng vì xuất thân kỹ thuật
- Ban đầu nhồi quá nhiều tính năng không cần
Bạn có thể áp dụng gì?
✅ Có thể làm theo
- Phỏng vấn khách trước khi xây
- Chuẩn bị quỹ sống 12 tháng
- Chọn ngách và mô hình subscription
- Bootstrapping giữ chi phí thấp
❌ Phụ thuộc hoàn cảnh cá nhân
- Kỹ năng kỹ thuật để tự làm sản phẩm
- Khả năng chịu rủi ro tài chính
- Mạng lưới khách hàng tiềm năng
- Tình trạng visa cho phép tự kinh doanh
Bài học rút ra
- Nói chuyện với khách TRƯỚC khi xây sản phẩm, đừng làm trong phòng kín.
- Chuẩn bị quỹ sống ít nhất 12 tháng trước khi nghỉ việc khởi nghiệp.
- Tập trung một thị trường ngách rõ ràng thay vì làm cho tất cả mọi người.
- Mô hình doanh thu định kỳ (subscription) bền hơn bán một lần.
- Bootstrapping giúp giữ quyền kiểm soát; chỉ gọi vốn khi đã chứng minh thị trường.
Câu hỏi thường gặp
Mất bao lâu để đạt kết quả như câu chuyện này?
Khoảng 3 năm để đi từ ý tưởng đến sản phẩm có doanh thu định kỳ đủ sống. Khởi nghiệp công nghệ thường lâu hơn mở tiệm vì cần tìm product-market fit. Nhiều startup mất nhiều năm hoặc thất bại; con số trong bài chỉ minh hoạ một lộ trình bootstrapping điển hình.
Chi phí thực tế ra sao?
Trong câu chuyện này anh Khoa tự bỏ khoảng $40.000, chủ yếu là chi phí sống trong giai đoạn chưa doanh thu cộng dịch vụ đám mây và công cụ. Vì anh tự code nên tiết kiệm lớn nhất là không phải thuê đội phát triển. Nếu phải thuê làm sản phẩm, chi phí có thể cao hơn nhiều lần.
Người khác có thể làm theo không?
Một phần. Các nguyên tắc như phỏng vấn khách trước, chọn ngách và mô hình subscription áp dụng rộng rãi. Nhưng khởi nghiệp công nghệ phụ thuộc nhiều vào kỹ năng kỹ thuật, khả năng chịu rủi ro và tình trạng visa cho phép tự kinh doanh. Đây là khung tham khảo, không phải công thức bảo đảm.
Có nên gọi vốn sớm không?
Tuỳ mục tiêu. Gọi vốn sớm giúp tăng tốc nhưng đánh đổi cổ phần và quyền kiểm soát, và thường khó khi chưa chứng minh được thị trường. Nhiều founder như anh Khoa chọn bootstrapping đến khi có doanh thu định kỳ ổn định rồi mới cân nhắc gọi vốn ở vị thế thương lượng tốt hơn.
Visa có ảnh hưởng đến việc khởi nghiệp không?
Có. Quyền tự kinh doanh phụ thuộc loại visa bạn đang giữ — một số visa tạm trú hạn chế hoạt động kinh doanh. Người có PR hoặc quốc tịch tự do hơn. Trước khi khởi nghiệp, hãy kiểm tra điều kiện visa của mình và nếu cần thì hỏi đại diện di trú đã đăng ký MARA.
Bài viết mang tính thông tin chung, không phải tư vấn thuế hay kế toán cá nhân. Quy định thuế, ngưỡng GST và hạn nộp BAS thay đổi theo năm — hãy xác nhận tại ato.gov.au hoặc gặp kế toán/BAS agent đã đăng ký. Cập nhật 6/2026.
Muốn hiểu nghĩa vụ thuế khi có doanh thu? Đọc: BAS & GST là gì
