Chính quyền NSW chi hàng trăm nghìn đô la cho chi phí pháp lý vụ kiện luật biểu tình

Chính quyền bang New South Wales (NSW) đã phải chi hàng trăm nghìn đô la từ ngân sách công để chi trả các chi phí pháp lý liên quan đến việc bảo vệ những đạo luật biểu tình gây tranh cãi, mà sau đó đã bị tòa án bác bỏ. Đáng chú ý, một phần lớn số tiền này đã được dùng để thanh toán chi phí cho các nhà hoạt động từng bị Thủ hiến bang gọi là “những người kích động chuyên nghiệp”.

Bối cảnh và quyết định gây tranh cãi về luật biểu tình

Vào năm 2025, trước những lo ngại về an ninh và trật tự công cộng, Thủ hiến bang NSW, ông Chris Minns, đã đưa ra một loạt các đạo luật nhằm siết chặt các hoạt động biểu tình. Những quy định này nhanh chóng vấp phải sự phản đối từ các nhóm hoạt động xã hội, đặc biệt là những người ủng hộ Palestine, những người cho rằng các đạo luật này đã hạn chế quyền tự do ngôn luận và hội họp được ngụ ý bảo vệ trong Hiến pháp Úc. Thông tin chi tiết về các khoản chi phí pháp lý của chính phủ NSW đã được tiết lộ thông qua các yêu cầu theo Đạo luật Tự do Thông tin (Freedom of Information - FOI) của một tờ báo lớn. Theo đó, chính quyền bang đã chi hơn 400.000 đô la Úc cho các khoản phí pháp lý và các chi phí khác liên quan đến hai vụ kiện do các nhà hoạt động khởi xướng nhằm lật ngược một phần các quy định mới về biểu tình. Khoản chi phí này bao gồm cả việc thanh toán một số tiền đáng kể cho chính các nhà hoạt động đã kiện chính phủ thành công.

Thất bại pháp lý đầu tiên và chi phí đắt đỏ cho công quỹ

Vụ kiện đầu tiên được khởi xướng bởi ông Josh Lees, một nhà tổ chức của nhóm Palestine Action Group, vào năm 2025. Ông Lees đã thành công trong việc lập luận rằng các đạo luật hạn chế biểu tình bên ngoài các địa điểm thờ cúng, bất kể cuộc biểu tình có nhắm vào nhóm tôn giáo cụ thể hay không, là quá rộng và đã can thiệp một cách không hợp lý vào quyền tự do giao tiếp chính trị ngụ ý. Quyền tự do giao tiếp chính trị ngụ ý là một nguyên tắc pháp lý quan trọng trong Hiến pháp Úc, bảo vệ quyền của người dân được trao đổi ý kiến về các vấn đề chính trị và chính phủ. Đây không phải là một quyền tuyệt đối mà được ngụ ý từ cấu trúc của Hiến pháp, đặc biệt là các điều khoản liên quan đến chính phủ đại diện. Chính quyền NSW đã chi 98.456 đô la để bảo vệ vụ kiện này, nhưng cuối cùng đã thất bại. Sau đó, chính phủ buộc phải thanh toán chi phí pháp lý cho ông Lees lên tới 184.584 đô la. Đây là một con số đáng kể từ ngân sách công, đặc biệt khi ông Lees từng bị chính Thủ hiến Minns mô tả là “một người kích động chuyên nghiệp”. Thất bại này đã buộc chính phủ phải soạn thảo lại các đạo luật, tập trung hơn vào việc bảo vệ những người thờ cúng khỏi bị quấy rối hoặc bị cản trở việc tiếp cận các địa điểm thờ cúng, thay vì hạn chế biểu tình một cách quá rộng.

Vụ kiện thứ hai và phán quyết của Tòa phúc thẩm NSW

Đầu năm nay, một nhóm các nhà hoạt động ủng hộ Palestine và người bản địa, dẫn đầu bởi bà Lizzie Jarrett và ông Josh Lees, cũng đã thành công trong việc lật ngược các đạo luật biểu tình khác được ban hành sau vụ xả súng tại bãi biển Bondi. Đạo luật Tuyên bố Hạn chế Tụ tập Công cộng (Public Assembly Restriction Declaration – PARD) này cho phép cảnh sát dừng các cuộc tuần hành biểu tình ở các khu vực cụ thể sau một cuộc tấn công khủng bố. Chính quyền NSW đã chi 117.455 đô la để bảo vệ đạo luật này nhưng cũng không thành công. Tòa phúc thẩm NSW đã tuyên bố đạo luật PARD là không hợp lệ, nhận định rằng tính chất “rộng rãi và không phân biệt” của các biện pháp siết chặt này là không phù hợp. Phán quyết của tòa án đã chỉ ra rằng, “có lẽ nghịch lý nhất là, nó sẽ áp dụng cho một cuộc tụ tập công cộng được đề xuất nhằm ủng hộ sự gắn kết xã hội”. Điều này cho thấy sự lo ngại của tòa án về việc đạo luật có thể bị áp dụng quá rộng, ảnh hưởng đến cả những cuộc tụ tập có ý nghĩa tích cực cho cộng đồng. Như vậy, tổng cộng, người đóng thuế tại NSW đã phải gánh vác các chi phí pháp lý đáng kể cho việc chính phủ cố gắng bảo vệ các đạo luật mà cuối cùng bị tòa án bác bỏ.