Căng thẳng Biển Đông: Úc và đồng minh lên tiếng về các tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc

Căng thẳng ngoại giao liên quan đến Biển Đông tiếp tục leo thang sau khi Bắc Kinh đưa ra phản ứng gay gắt trước tuyên bố chung của 14 quốc gia, trong đó có Úc. Các quốc gia này đã chỉ trích các hành động 'gây bất ổn' của Trung Quốc tại vùng biển tranh chấp, đồng thời kêu gọi tuân thủ phán quyết quốc tế năm 2016.

Tuyên bố chung và những lo ngại quốc tế

Cuối tuần qua, 14 quốc gia bao gồm Úc, Hoa Kỳ, Vương quốc Anh, Canada, New Zealand, Nhật Bản, Philippines, Đức, Ý, Latvia, Estonia, Lithuania, Romania và Slovenia đã cùng nhau đưa ra một tuyên bố chung. Tuyên bố này chỉ trích các hành động 'gây bất ổn' của Trung Quốc tại Biển Đông, đánh dấu tròn một thập kỷ kể từ phán quyết mang tính bước ngoặt của Tòa án Trọng tài Thường trực tại The Hague vào năm 2016, vốn ủng hộ yêu sách pháp lý của Philippines trong tranh chấp. Các bên ký kết đã tái khẳng định sự phản đối mạnh mẽ đối với bất kỳ hành động đơn phương hoặc gây bất ổn nào, bao gồm cả việc sử dụng vũ lực hoặc cưỡng ép, có nguy cơ đe dọa hòa bình và ổn định trong khu vực. Điều này diễn ra chỉ vài ngày sau khi Trung Quốc thử nghiệm một tên lửa có khả năng mang đầu đạn hạt nhân vào Thái Bình Dương. Tuyên bố cũng nhấn mạnh sự phản đối việc sử dụng lực lượng cảnh sát biển, quân đội và dân quân biển để quấy rối, cản trở hoặc đe dọa các hoạt động hợp pháp của các quốc gia khác trên biển hoặc trên không. Các nước này kêu gọi các bên tuân thủ phán quyết năm 2016 và giải quyết tranh chấp một cách hòa bình thông qua đối thoại và các cơ chế hợp pháp khác theo luật pháp quốc tế, đồng thời khẳng định sự ủng hộ kiên định đối với một khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và rộng mở.

Phản ứng gay gắt từ Bắc Kinh

Đáp lại tuyên bố chung này, Bắc Kinh đã lên tiếng phản đối kịch liệt, tái khẳng định lập trường kiên quyết của mình. Bộ Ngoại giao Trung Quốc tuyên bố rằng phán quyết của Tòa án Trọng tài Thường trực năm 2016 là 'một mảnh giấy vô giá trị' và đã 'tạo cớ cho các thế lực bên ngoài can thiệp và gây bất ổn Biển Đông'. Trung Quốc khẳng định 'kiên quyết bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và các quyền, lợi ích hàng hải của mình ở Biển Đông, đồng thời kiên định duy trì hòa bình và ổn định tại Biển Đông'. Bắc Kinh cũng kêu gọi 'các quốc gia liên quan' thực sự tôn trọng chủ quyền lãnh thổ và các quyền, lợi ích hàng hải của Trung Quốc ở Biển Đông, 'ngừng khuấy động rắc rối' về vấn đề Biển Đông và 'chấm dứt việc phá hoại hòa bình và ổn định tại Biển Đông'. Đáng chú ý, Trung Quốc đã đặc biệt nhắm vào Tokyo trong phản ứng của mình liên quan đến tranh chấp hàng hải.

Úc và tầm quan trọng của Biển Đông đối với khu vực

Việc Úc tham gia vào tuyên bố chung của 14 quốc gia cho thấy cam kết của Canberra đối với luật pháp quốc tế và một trật tự dựa trên luật lệ trong khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. Với tư cách là một quốc gia có nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào thương mại hàng hải, Úc có lợi ích chiến lược trong việc đảm bảo tự do hàng hải và hàng không tại Biển Đông – một trong những tuyến đường biển quan trọng nhất thế giới. Các tranh chấp tại Biển Đông, nếu không được giải quyết hòa bình, có thể ảnh hưởng đến an ninh khu vực và chuỗi cung ứng toàn cầu, từ đó tác động gián tiếp đến nền kinh tế Úc và đời sống của mọi cư dân, bao gồm cộng đồng người Việt đang sinh sống và làm việc tại đây. Chính phủ Úc thường xuyên nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tất cả các bên tuân thủ luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS), để duy trì sự ổn định và thịnh vượng chung trong khu vực.