Nhân viên Meta kiện công ty: Hệ thống AI bị cáo buộc chọn lọc người bị sa thải

Một nhóm nhân viên của tập đoàn công nghệ khổng lồ Meta tại Hoa Kỳ vừa đệ đơn kiện, cáo buộc công ty đã sử dụng các hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI) để xác định danh sách sa thải, nhắm mục tiêu không cân xứng vào những người đang trong thời gian nghỉ thai sản, nghỉ phép gia đình hoặc nghỉ ốm được bảo vệ. Vụ kiện đặt ra câu hỏi nghiêm túc về tính công bằng và đạo đức trong việc ứng dụng AI vào các quyết định nhân sự quan trọng.

Cáo buộc chính: AI bỏ qua quyền lợi nghỉ phép được bảo vệ

Theo đơn kiện được đệ trình tại một tòa án liên bang ở California vào cuối ngày thứ Hai theo giờ địa phương, 26 nhân viên Meta đang tố cáo rằng họ đã bị các hệ thống AI của công ty chọn lọc để sa thải. Điểm mấu chốt của vụ kiện là việc nhiều nhân viên trong số này đã nghỉ thai sản, nghỉ phép chăm sóc gia đình hoặc nghỉ ốm, những khoảng thời gian mà họ không làm việc và do đó, 'đầu ra' được đo lường của họ bị giảm sút. Đơn kiện khẳng định rằng Meta đã không xem xét các quy định về nghỉ phép được bảo vệ khi tính toán điểm hiệu suất của nhân viên, và 'không tạm dừng hệ thống để thực hiện việc đánh giá cá nhân hóa, trung lập với việc nghỉ phép và điều chỉnh theo yêu cầu pháp luật'. Hậu quả là, những người đang trong thời gian nghỉ phép hợp pháp đã bị chọn để chấm dứt hợp đồng lao động một cách không cân xứng.

Cơ chế AI bị nghi ngờ và phản ứng từ Meta

Các nguyên đơn cáo buộc rằng Meta đã sử dụng nhiều phương pháp dựa trên AI và dữ liệu để xác định danh sách sa thải. Trong đó bao gồm các hệ thống AI nội bộ, dữ liệu giám sát hoạt động và số lần gõ phím, bảng điều khiển sử dụng 'AI token' và các bảng xếp hạng hiệu suất được hỗ trợ bởi thuật toán. Đơn kiện nhấn mạnh rằng nhiều điểm số và xếp hạng này, 'theo thiết kế, không thể được tích lũy bởi một nhân viên đang trong thời gian nghỉ y tế hoặc gia đình được bảo vệ, hoặc có đầu ra bị giảm do khuyết tật'. Các nguyên đơn, dù đã nhận được thông báo sa thải, vẫn đang là nhân viên của Meta và việc chấm dứt hợp đồng dự kiến bắt đầu vào ngày 22 tháng 7. Phản ứng trước những cáo buộc này, Meta đã đưa ra tuyên bố rằng các khiếu nại 'thiếu căn cứ và không dựa trên sự thật'. Vụ kiện này diễn ra trong bối cảnh Meta đã thông báo sa thải khoảng 8.000 nhân viên, tương đương khoảng 10% lực lượng lao động của mình, vào tháng 5 vừa qua.

Bài học từ vụ kiện Meta cho người lao động tại Úc

Mặc dù vụ kiện này diễn ra tại Hoa Kỳ và liên quan đến luật pháp Mỹ, nhưng những vấn đề mà nó đặt ra có ý nghĩa quan trọng đối với người lao động trên toàn cầu, bao gồm cả cộng đồng người Việt tại Úc. Trí tuệ nhân tạo đang được áp dụng nhanh chóng tại các nơi làm việc ở Úc, khiến nhiều người lao động đặt câu hỏi về cách họ có thể duy trì sự phù hợp và bảo vệ quyền lợi của mình. Vụ kiện Meta nhấn mạnh một thách thức lớn: làm thế nào để đảm bảo rằng các hệ thống AI, khi được sử dụng trong các quyết định nhân sự như tuyển dụng, đánh giá hiệu suất hay sa thải, vẫn duy trì tính công bằng, minh bạch và không phân biệt đối xử? Đối với cộng đồng người Việt đang làm việc tại Úc, việc theo dõi những diễn biến pháp lý như vụ kiện này là cần thiết để hiểu rõ hơn về những rủi ro và cơ hội mà AI mang lại. Nó cũng là lời nhắc nhở về tầm quan trọng của việc nắm vững quyền lợi lao động của mình theo luật pháp Úc, đặc biệt là các quy định về nghỉ phép, chống phân biệt đối xử, và cách thức các công ty sử dụng công nghệ trong quản lý nhân sự.