Quỹ hưu trí Úc: Thách thức chuyển hướng đầu tư nghìn tỷ đô vào năng lượng xanh

Hệ thống quỹ hưu trí (superannuation) của Úc đang quản lý khối tài sản khổng lồ lên đến 4.5 nghìn tỷ đô la, là nguồn lực tài chính quan trọng cho tương lai của hàng triệu người dân. Tuy nhiên, việc định hướng một phần đáng kể của "kho bạc" này vào các dự án năng lượng sạch nhằm thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh của quốc gia đang đối mặt với nhiều thách thức phức tạp hơn tưởng tượng.

Kỳ vọng xanh từ nguồn vốn hưu trí khổng lồ

Tại Úc, quỹ hưu trí là khoản tiết kiệm bắt buộc cho tuổi già, được đóng góp bởi người sử dụng lao động và người lao động, tạo nên một trong những hệ thống hưu trí lớn nhất thế giới. Với tổng giá trị lên tới 4.5 nghìn tỷ đô la, nguồn vốn này không chỉ đảm bảo an sinh xã hội mà còn có tiềm năng định hình tương lai kinh tế và môi trường của đất nước. Nhiều người Úc, như cô Winnie Fu, một người mẹ trẻ, đang ngày càng quan tâm đến việc các quỹ hưu trí của họ đầu tư vào đâu. Cô Fu chia sẻ rằng khi nhìn vào con trai mình, cô thường nghĩ về tương lai của cháu và nhận thấy sự bất ổn của thế giới xung quanh. Cô tin rằng cần phải làm mọi thứ để tạo ra một thế giới tốt đẹp hơn cho thế hệ mai sau. Chính vì vậy, cô đã sốc khi biết quỹ hưu trí của mình, AustralianSuper, lại là cổ đông lớn nhất của Whitehaven Coal – một công ty than. Cô Fu đang cân nhắc chuyển quỹ, thậm chí chấp nhận mức lợi nhuận thấp hơn, vì theo cô, một xã hội ổn định, một khí hậu đáng sống và không có bất ổn xã hội do di cư vì biến đổi khí hậu quan trọng hơn việc có thêm tiền. Quan điểm này phản ánh mong muốn chung của nhiều người Úc về việc các quỹ hưu trí nên đầu tư nhiều hơn vào năng lượng tái tạo.

Thực trạng đầu tư và khoảng cách với kỳ vọng

Mặc dù có nhiều kỳ vọng, việc chuyển đổi nguồn vốn hưu trí khổng lồ này sang các dự án xanh không hề đơn giản. Một phân tích của nhóm vận động môi trường Marketforces về các khoản đầu tư trực tiếp của 30 quỹ hưu trí lớn nhất Úc từ tháng 1 năm 2020 đã làm rõ thực trạng này. Theo đó, tổng cộng 99 tỷ đô la đã được đầu tư vào 514 dự án năng lượng tái tạo. Tuy nhiên, trong số đó, 30 quỹ hàng đầu của Úc chỉ đóng góp 771 triệu đô la, chiếm vỏn vẹn 0.8% tổng số. Đáng chú ý, phân tích này cũng chỉ ra rằng các quỹ hưu trí của Canada đã đóng góp nhiều hơn vào các dự án năng lượng tái tạo của Úc, với tổng cộng 1.2 tỷ đô la. Hơn nữa, Marketforces cũng từng tiết lộ vào năm ngoái rằng các quỹ hưu trí hàng đầu của Úc đã đầu tư vào các công ty có kế hoạch mở rộng nhiên liệu hóa thạch toàn cầu với số tiền gấp hơn ba lần so với số tiền đầu tư vào các công ty năng lượng sạch. Những con số này cho thấy một khoảng cách đáng kể giữa kỳ vọng của công chúng và thực tế đầu tư của các quỹ.

Những rào cản và góc nhìn từ ngành

Vậy tại sao việc định hướng vốn quỹ hưu trí vào năng lượng xanh lại khó khăn đến vậy? Bà Mary Delahunty, Giám đốc điều hành Hiệp hội Quỹ Hưu trí Úc (ASFA), cho biết 29 trong số 30 quỹ hưu trí lớn có "tiếp xúc" với các tài sản năng lượng tái tạo. Tuy nhiên, phần lớn các khoản đầu tư này được thực hiện gián tiếp. Bà Delahunty giải thích rằng các quỹ luôn tìm kiếm những cơ hội tốt để mang lại lợi nhuận điều chỉnh rủi ro phù hợp cho các thành viên. Điều này ngụ ý rằng các quỹ phải cân bằng giữa trách nhiệm ủy thác (fiduciary duty) – tức là tối đa hóa lợi nhuận cho người đóng góp – với các yếu tố môi trường, xã hội và quản trị (ESG). Việc đầu tư trực tiếp vào các dự án năng lượng tái tạo thường đòi hỏi quy mô lớn, rủi ro cao hơn và thời gian hoàn vốn dài hơn, điều này có thể không phù hợp với chiến lược tìm kiếm lợi nhuận ổn định và ít rủi ro của một số quỹ. Hơn nữa, thị trường năng lượng tái tạo vẫn đang trong giai đoạn phát triển, đôi khi thiếu các dự án đủ lớn và hấp dẫn để thu hút nguồn vốn khổng lồ từ các quỹ hưu trí.