Chương trình Hỗ trợ Thuê nhà Giá cả phải chăng Quốc gia kết thúc: Tác động và bài học

Ngày 1 tháng 7 năm 2026 đánh dấu sự kết thúc chính thức của Chương trình Hỗ trợ Thuê nhà Giá cả phải chăng Quốc gia (NRAS), một sáng kiến từng cung cấp hơn 35.000 căn nhà cho thuê với giá cả phải chăng trên khắp nước Úc. Việc chấm dứt chương trình này đặt ra nhiều câu hỏi về tương lai của thị trường nhà ở cho thuê và những thách thức mà người dân Úc, bao gồm cả cộng đồng người Việt, đang phải đối mặt.

Bối cảnh và hành trình của NRAS

Chương trình NRAS được Chính phủ Rudd giới thiệu vào năm 2008 nhằm ứng phó với tình trạng giá thuê nhà ngày càng khó chi trả. Mục tiêu chính là khuyến khích các nhà phát triển xây dựng và cho thuê nhà ở với mức giá thấp hơn thị trường, qua đó tăng nguồn cung nhà ở giá cả phải chăng. Tuy nhiên, đến năm 2014, Chính phủ Abbott đã quyết định ngừng triển khai chương trình, không phê duyệt thêm các dự án nhà ở mới nào sau năm 2016. Kể từ đó, các căn nhà thuộc NRAS đã dần rời khỏi chương trình theo lộ trình 10 năm ưu đãi, với 3.600 căn cuối cùng chính thức chấm dứt tham gia vào tháng 6 năm nay.

Cơ chế hoạt động và đối tượng hưởng lợi

NRAS hoạt động bằng cách cung cấp các ưu đãi tài chính dưới dạng giảm thuế cho các nhà phát triển và chủ sở hữu bất động sản. Đến năm 2026, khoản ưu đãi này đã lên tới hơn 13.000 đô la Úc cho mỗi căn nhà. Để đủ điều kiện, các căn nhà phải là nhà mới và được cho thuê với giá thấp hơn ít nhất 20% so với giá thuê trung bình tại địa phương. Các ưu đãi này có thời hạn 10 năm, giải thích cho việc các bất động sản dần rời khỏi chương trình kể từ năm 2018. Đối tượng thuê nhà của NRAS là những người có thu nhập không quá cao để được hưởng nhà ở xã hội, nhưng cũng không đủ cao để dễ dàng tìm nhà trên thị trường tư nhân. Hồ sơ này bao gồm nhiều lao động thiết yếu như giáo viên mới, nhân viên vệ sinh, và nhân viên chăm sóc trẻ em. Đây là những nhóm người thường phải cạnh tranh gay gắt trong phân khúc thị trường tư nhân giá thấp, nơi nguồn cung rất hạn chế. Mặc dù khoản ưu đãi 13.000 đô la Úc không lớn, nhưng nó được đánh giá là đủ để bù đắp cho mức giảm 20% tiền thuê nhà.

Những thành công và tranh cãi

Nhìn lại, NRAS đã đạt được một số cam kết quan trọng. Chương trình này đã thành công trong việc tăng nguồn cung nhà ở cho thuê giá cả phải chăng trong một khoảng thời gian tương đối ngắn và tạo ra những căn nhà mà có lẽ đã không được xây dựng nếu không có ưu đãi. Tuy nhiên, NRAS cũng không tránh khỏi những chỉ trích. Nhiều ý kiến cho rằng chương trình có những sai sót trong cách vận hành và kết quả mang lại. Một số nhà bình luận, bao gồm Viện Grattan, từng lập luận rằng chương trình này đã mang lại lợi nhuận bất ngờ cho các nhà phát triển. Ngược lại, dữ liệu cho thấy hơn một nửa tổng số ưu đãi của chương trình đã được trao cho các tổ chức từ thiện, với tỷ lệ dao động từ 73% ở Victoria đến 32% ở Nam Úc. Điều này cho thấy vai trò đáng kể của các tổ chức phi lợi nhuận trong việc thực hiện mục tiêu của NRAS. Một điểm đáng chú ý khác là các căn nhà được xây dựng theo chương trình này có xu hướng nhỏ hơn so với các căn nhà thông thường trên thị trường.