Báo cáo Úc: Phụ nữ và người có bằng đại học có nguy cơ mất việc làm cao nhất do AI

Một báo cáo quốc gia đột phá vừa được công bố tại Úc cho thấy trí tuệ nhân tạo (AI) đang dần định hình lại thị trường lao động, với những ngành nghề đòi hỏi kỹ năng nhận thức định kỳ có nguy cơ bị thay thế cao nhất. Đáng chú ý, nhóm đối tượng chịu ảnh hưởng nhiều nhất lại là phụ nữ và những người có trình độ đại học, trong khi các ngành nghề đào tạo nghề và lao động chân tay ít bị tác động hơn.

AI và nguy cơ thay đổi thị trường việc làm Úc

Mặc dù trí tuệ nhân tạo (AI) chưa gây ra tình trạng mất việc làm hàng loạt trên diện rộng, chính phủ liên bang Úc đã đưa ra cảnh báo về những ngành nghề có 'nguy cơ cao nhất' bị thay thế bởi công nghệ này. Theo báo cáo quốc gia đầu tiên thuộc loại này mang tên 'AI và Việc làm tại Úc' (AI and Employment in Australia), do Bộ Lao động và Kỹ năng Úc (Jobs and Skills Australia - JSA) thực hiện, các vị trí như nhân viên tiếp thị qua điện thoại, chuyên viên quảng cáo và kế toán được liệt kê hàng đầu trong danh sách này. JSA là một cơ quan thuộc chính phủ liên bang, chịu trách nhiệm thu thập dữ liệu và phân tích thị trường lao động để cung cấp thông tin chiến lược. Báo cáo nhấn mạnh rằng những vai trò có rủi ro cao nhất thường là 'các công việc nhận thức định kỳ', vì những nhiệm vụ này có khả năng tự động hóa cao nhất nhờ AI tạo sinh (generative AI).

Ai là người dễ bị tổn thương nhất?

Phân tích từ báo cáo cho thấy những người làm việc trong các ngành nghề có nguy cơ cao bị ảnh hưởng bởi AI thường là phụ nữ và những người có trình độ đại học. Dữ liệu từ JSA chỉ ra rằng các vị trí như thư ký, quản lý bán lẻ, lập trình viên phần mềm, kế toán viên, nhân viên lễ tân, và các chuyên gia quảng cáo và tiếp thị nằm trong nhóm này. Điều này có thể được lý giải bởi bản chất công việc của họ thường liên quan đến việc xử lý thông tin, phân tích dữ liệu và các tác vụ lặp đi lặp lại, những lĩnh vực mà AI tạo sinh có thể thực hiện hiệu quả và nhanh chóng. Đối với cộng đồng người Việt tại Úc, thông tin này đặc biệt quan trọng, bởi nhiều người đang làm việc trong các lĩnh vực dịch vụ, quản lý hoặc có bằng cấp đại học, cần chủ động tìm hiểu và chuẩn bị cho những thay đổi sắp tới.

Những ngành nghề ít bị ảnh hưởng bởi AI

Ngược lại với nhóm có nguy cơ cao, báo cáo cũng xác định những công việc 'ít bị ảnh hưởng nhất' bởi sự dịch chuyển của AI. Đây là những vị trí được đảm nhiệm bởi những người có trình độ đại học thấp nhất và có mức độ đào tạo nghề cao nhất. Các ngành nghề này bao gồm thợ thủ công (tradespeople) và nhân viên chăm sóc người cao tuổi. Báo cáo cũng liệt kê các công việc 'chân tay' như nhân viên chăm sóc (carers), tài xế xe tải và xe nâng, nhân viên vệ sinh và người làm vườn là những vị trí có mức độ tiếp xúc thấp nhất với AI. Lý do là các công việc này thường đòi hỏi sự hiện diện vật lý, kỹ năng vận động tinh tế, khả năng giải quyết vấn đề linh hoạt trong môi trường thực tế hoặc tương tác con người phức tạp, những điều mà AI vẫn còn hạn chế trong việc tái tạo hoặc thay thế hoàn toàn. Điều này cho thấy giá trị bền vững của các kỹ năng thực hành và dịch vụ trực tiếp con người trong tương lai.