Trước khi mở công ty tại Úc, bạn phải chọn đúng cấu trúc kinh doanh: sole trader, partnership, công ty Pty Ltd hay trust. Mỗi loại khác nhau về chi phí, trách nhiệm, thuế và độ phức tạp.
Bài này so sánh bốn lựa chọn phổ biến để bạn chọn đúng theo hoàn cảnh, tránh tái cấu trúc tốn kém về sau.
Tóm tắt nhanh
- Sole trader — rẻ nhất, đơn giản nhất, nhưng trách nhiệm vô hạn; hợp người mới và rủi ro thấp.
- Partnership — chia sẻ giữa các đối tác, vẫn trách nhiệm cá nhân; cần thoả thuận rõ ràng.
- Pty Ltd (công ty) — trách nhiệm hữu hạn, chuyên nghiệp, nhưng tốn chi phí & nghĩa vụ tuân thủ.
- Trust — linh hoạt về phân phối thu nhập & bảo vệ tài sản, nhưng phức tạp và tốn kém nhất.
- Không có lựa chọn "tốt nhất" tuyệt đối — chọn theo rủi ro, quy mô và kế hoạch dài hạn.
Bài này dành cho ai?
ℹ️ Bài dành cho người Việt đang phân vân chọn cấu trúc kinh doanh khi bắt đầu hoặc khi mở rộng ở Úc.
Tiêu chí đánh giá
Tiêu chí | Tỷ trọng |
|---|
Chi phí lập & duy trì | Quan trọng |
Trách nhiệm pháp lý |
|
Cách đánh thuế |
|
Độ phức tạp & nghĩa vụ báo cáo |
|
Khả năng mở rộng/gọi vốn |
|
Bảng so sánh tổng quan
Tiêu chí | Sole trader | Partnership | Pty Ltd | Trust |
|---|
Chi phí lập | Miễn phí (ABN) | Thấp | Vài trăm đô | Cao |
Phí duy trì/năm | Gần như không | Thấp | Vài trăm đô | Cao |
Trách nhiệm | Vô hạn (cá nhân) | Vô hạn (các đối tác) | Hữu hạn | Tuỳ cấu trúc |
|
So sánh tổng quát. Lệ phí ASIC đổi theo năm — kiểm tra tại asic.gov.au. Kiểm tra 14/06/2026. • Giá kiểm tra: 14/06/2026
Sole trader (cá nhân kinh doanh)
💡 Phù hợp nhất cho: Người mới bắt đầu, quy mô nhỏ, rủi ro thấp như freelancer, thợ nail, bán online. — Điểm: ⭐⭐⭐⭐ (4/5)
✅ Ưu điểm
- Lập miễn phí (chỉ cần ABN)
- Thủ tục & sổ sách đơn giản nhất
- Gần như không phí duy trì
- Toàn quyền quyết định
- Dễ đóng lại nếu ngừng kinh doanh
❌ Nhược điểm
- Trách nhiệm vô hạn — tài sản cá nhân chịu rủi ro
- Khó gọi vốn
- Lãi cộng vào thu nhập cá nhân nên thuế cao khi lời lớn
⚠️ Không phù hợp với: Ngành rủi ro cao hoặc người có tài sản lớn cần bảo vệ.
Partnership (hợp danh)
💡 Phù hợp nhất cho: Hai người trở lên cùng làm ăn, muốn chia sẻ vốn và công sức. — Điểm: ⭐⭐⭐ (3/5)
✅ Ưu điểm
- Lập đơn giản, chi phí thấp
- Chia sẻ vốn & công việc
- Thu nhập chia theo tỷ lệ thoả thuận
- Linh hoạt hơn sole trader một mình
❌ Nhược điểm
- Vẫn trách nhiệm cá nhân (thường vô hạn)
- Rủi ro mâu thuẫn giữa đối tác
- Mỗi đối tác chịu trách nhiệm cho hành vi của người kia
⚠️ Không phù hợp với: Người muốn trách nhiệm hữu hạn hoặc làm ăn một mình.
Công ty Pty Ltd
💡 Phù hợp nhất cho: Doanh nghiệp quy mô vừa–lớn, ngành rủi ro, cần bảo vệ tài sản và gọi vốn. — Điểm: ⭐⭐⭐⭐ (4/5)
✅ Ưu điểm
- Trách nhiệm hữu hạn — bảo vệ tài sản cá nhân
- Hình ảnh chuyên nghiệp
- Dễ thêm cổ đông & gọi vốn
- Thuế công ty có lợi khi lời lớn
- Tồn tại liên tục, dễ chuyển nhượng
❌ Nhược điểm
- Chi phí lập & duy trì cao hơn
- Nghĩa vụ báo cáo ASIC hằng năm
- Trách nhiệm pháp lý của giám đốc
- Kế toán phức tạp hơn
⚠️ Không phù hợp với: Người mới, quy mô nhỏ, muốn tối giản chi phí.
Trust (quỹ tín thác)
💡 Phù hợp nhất cho: Doanh nghiệp gia đình muốn linh hoạt phân phối thu nhập và bảo vệ tài sản. — Điểm: ⭐⭐⭐ (3/5)
✅ Ưu điểm
- Linh hoạt phân phối thu nhập (tối ưu thuế gia đình)
- Bảo vệ tài sản tốt
- Có thể kết hợp với công ty làm trustee
- Phù hợp kế hoạch dài hạn
❌ Nhược điểm
- Phức tạp & tốn kém nhất khi lập/duy trì
- Cần kế toán & luật sư am hiểu
- Quy tắc thuế trust rắc rối
- Khó hiểu với người mới
⚠️ Không phù hợp với: Người mới hoặc doanh nghiệp đơn giản không cần tối ưu phân phối thu nhập.
Tôi nên chọn phương án nào?
Hoàn cảnh của bạn | Nên chọn | Lý do |
|---|
Mới bắt đầu, nhỏ lẻ, rủi ro thấp | Sole trader | Rẻ, đơn giản, đủ dùng |
Hai người cùng làm, vốn & công bằng nhau | Partnership (có thoả thuận rõ) | Chia sẻ vốn và công việc |
Quy mô lớn, rủi ro, cần bảo vệ tài sản | Công ty Pty Ltd | Trách nhiệm hữu hạn, chuyên nghiệp |
Doanh nghiệp gia đình, tối ưu thuế dài hạn | Trust (có cố vấn) | Linh hoạt phân phối, bảo vệ tài sản |
Lựa chọn nổi bật
- 🏆 Tốt nhất cho đa số: Pty Ltd khi quy mô đã lớn
- 💰 Tiết kiệm nhất: Sole trader
- 👋 Dễ dùng cho người mới: Sole trader
Khuyến nghị
✅ Phần lớn người Việt nên bắt đầu bằng sole trader vì rẻ và đơn giản, rồi chuyển sang Pty Ltd khi rủi ro hoặc quy mô tăng. Trust và partnership chỉ nên chọn khi có cố vấn am hiểu. Hãy hỏi kế toán trước khi quyết định để tránh tái cấu trúc tốn kém.
Câu hỏi thường gặp
Nên chọn loại nào?
Tuỳ hoàn cảnh. Người mới, nhỏ lẻ nên chọn sole trader. Khi rủi ro hoặc quy mô tăng, chuyển sang Pty Ltd để có trách nhiệm hữu hạn. Partnership hợp khi có đối tác; trust hợp doanh nghiệp gia đình cần tối ưu thuế. Hãy hỏi kế toán trước khi quyết định.
Lựa chọn nào rẻ nhất?
Sole trader rẻ nhất: đăng ký ABN miễn phí, gần như không có phí duy trì và sổ sách đơn giản. Partnership chi phí thấp. Pty Ltd tốn lệ phí lập và phí duy trì hằng năm; trust đắt và phức tạp nhất.
Khác biệt chính giữa các lựa chọn là gì?
Khác biệt lớn nhất là trách nhiệm và cách đánh thuế. Sole trader/partnership có trách nhiệm cá nhân (vô hạn) và đánh thuế cá nhân. Pty Ltd có trách nhiệm hữu hạn và thuế công ty riêng. Trust linh hoạt phân phối thu nhập nhưng phức tạp nhất.
Tôi có thể đổi cấu trúc sau này không?
Có, nhưng tái cấu trúc tốn chi phí và có thể phát sinh thuế (capital gains, stamp duty). Vì vậy nên chọn đúng ngay từ đầu hoặc ít nhất chọn cấu trúc dễ nâng cấp. Kế toán sẽ giúp bạn lên lộ trình hợp lý.
Bài viết mang tính thông tin chung, không phải tư vấn pháp lý, kế toán hay thuế cho trường hợp cụ thể của bạn. Lệ phí và quy định thay đổi thường xuyên — hãy xác nhận tại ABR (abr.gov.au), ASIC (asic.gov.au), ATO (ato.gov.au) hoặc gặp kế toán/luật sư đã đăng ký. Cập nhật 6/2026.
Chọn được loại hình rồi? Xem hướng dẫn mở công ty từng bước
