Làm freelance (tự do, nhận việc theo dự án) ngày càng phổ biến với người Việt ở Úc, từ thiết kế, lập trình, dịch thuật đến chăm sóc, dọn dẹp. Khác với làm công ăn lương, bạn tự lo thuế, hoá đơn và quỹ hưu của chính mình.
Bài này hướng dẫn từng bước bắt đầu làm freelance hợp pháp ở Úc: xin ABN, hiểu nghĩa vụ thuế và GST, lập hoá đơn và quản lý thu nhập đúng luật.
Tóm tắt nhanh
- Freelance ở Úc thường cần ABN (Australian Business Number) — xin miễn phí qua ABR.
- Phải đăng ký GST nếu doanh thu đạt $75.000/năm trở lên; dưới mức này là tuỳ chọn.
- Bạn tự kê khai và đóng thuế thu nhập; nên để dành ~25–30% thu nhập cho thuế.
- Freelancer không bắt buộc tự đóng super, nhưng nên tự trích để có quỹ hưu.
- Giữ hoá đơn, biên lai và sổ thu chi để khai thuế và yêu cầu khấu trừ chi phí.
Thông tin nhanh
- Độ phức tạp: 🟡 Trung bình — cần chuẩn bị giấy tờ cẩn thận
- Thời gian ước tính: Vài ngày để thiết lập, vận hành liên tục
Ai đủ điều kiện?
✅ Đủ điều kiện
- Người có visa cho phép làm việc/kinh doanh ở Úc
- Người có kỹ năng nhận việc theo dự án
- Người muốn linh hoạt thời gian
❌ Không áp dụng cho
- Người có visa cấm tự kinh doanh
- Người chưa đủ quyền làm việc hợp pháp
Điều kiện cần có
- Visa cho phép làm việc/kinh doanh
- Tax File Number (TFN)
- Tài khoản ngân hàng (nên tách riêng cho việc kinh doanh)
- Kỹ năng/dịch vụ để cung cấp
Giấy tờ cần chuẩn bị
Giấy tờ / Tài liệu | Loại | Ghi chú |
|---|
Tax File Number (TFN) | ✅ Bắt buộc |
|
Australian Business Number (ABN) | ✅ Bắt buộc | Xin miễn phí qua ABR |
Tài khoản ngân hàng cho kinh doanh | 🔲 Tuỳ chọn | Nên tách riêng để dễ kế toán |
Giấy phép/bảo hiểm ngành (nếu có) | 🔲 Tuỳ chọn | Một số nghề cần giấy phép hoặc bảo hiểm trách nhiệm |
Quy trình từng bước
- Kiểm tra visa cho phép tự làm (1 ngày): Trước tiên xác nhận visa của bạn cho phép tự kinh doanh/freelance. Một số visa du học hay tạm trú có giới hạn giờ làm hoặc loại công việc. Kiểm tra điều kiện visa trước khi bắt đầu.
- Xin ABN qua ABR (15–30 phút (có thể chờ duyệt vài ngày)): Đăng ký Australian Business Number miễn phí trên trang Australian Business Register (abr.gov.au). ABN giúp bạn lập hoá đơn hợp lệ và tránh bị giữ thuế 47% khi khách trả tiền.
- Quyết định có đăng ký GST không (30 phút): Nếu doanh thu dự kiến đạt $75.000/năm trở lên, bạn BẮT BUỘC đăng ký GST và cộng 10% GST vào hoá đơn. Dưới mức này, đăng ký là tuỳ chọn — cân nhắc kỹ vì có thêm việc kê khai BAS.
- Lập hệ thống hoá đơn & sổ sách (1–2 ngày): Tạo mẫu hoá đơn ghi rõ ABN, mô tả dịch vụ, số tiền (và GST nếu có). Dùng phần mềm như Xero, MYOB hoặc bảng tính để theo dõi thu chi. Lưu mọi biên lai chi phí kinh doanh.
- Để dành tiền thuế & cân nhắc super (Liên tục): Thu nhập freelance bị tính thuế thu nhập theo bậc. Hãy để dành khoảng 25–30% mỗi khoản nhận được cho thuế. Freelancer không bắt buộc tự đóng super nhưng nên tự trích để có quỹ hưu sau này.
- Khai thuế cuối năm (Sau 30/6 hằng năm): Cuối năm tài chính (30/6), khai thuế qua myGov/ATO hoặc qua kế toán. Khai đầy đủ thu nhập freelance, trừ các chi phí kinh doanh hợp lệ để giảm thuế phải đóng.
Chi phí tổng hợp
Khoản chi | Chi phí (AUD) | Ghi chú |
|---|
Xin ABN | $0 | Miễn phí qua ABR; cảnh giác trang thu phí |
Đăng ký GST | $0 | Miễn phí qua ATO |
Phần mềm kế toán (Xero/MYOB) | ~$15–$40/tháng | Tuỳ chọn, có bản miễn phí thay thế |
Bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp | Vài trăm $/năm | Tuỳ ngành; nên có với việc rủi ro cao |
Kế toán khai thuế | $100–$400/năm | Tuỳ chọn; phí kế toán được khấu trừ thuế |
Lời khuyên từ chuyên gia
💡 💬 Lời khuyên từ chuyên gia: "Sai lầm lớn nhất của freelancer mới là tiêu hết tiền nhận được rồi đến cuối năm sốc vì khoản thuế. Hãy mở một tài khoản riêng và chuyển ngay 25–30% mỗi hoá đơn vào đó — coi như tiền đó không phải của bạn. Khi khai thuế bạn sẽ nhẹ nhõm." — Biên tập viên, tintuc.com.au.
Sai lầm thường gặp
⚠️ Làm freelance khi visa không cho phép — Hậu quả: Vi phạm visa, ảnh hưởng định cư. ✅ Cách tránh: Kiểm tra điều kiện visa trước khi nhận việc.
⚠️ Không xin ABN khi lập hoá đơn — Hậu quả: Khách có thể bị buộc giữ 47% thuế. ✅ Cách tránh: Xin ABN miễn phí trước khi nhận dự án đầu tiên.
⚠️ Tiêu hết tiền, không để dành thuế — Hậu quả: Nợ thuế lớn cuối năm. ✅ Cách tránh: Trích 25–30% mỗi khoản vào tài khoản riêng.
⚠️ Không giữ biên lai chi phí — Hậu quả: Mất quyền khấu trừ, đóng thuế nhiều hơn. ✅ Cách tránh: Lưu mọi hoá đơn/biên lai liên quan công việc.
Lưu ý quan trọng
⚠️ Phân biệt employee và contractor: Đừng để bị "sham contracting" — bị gọi là nhà thầu nhưng thực chất làm như nhân viên để công ty né nghĩa vụ. Nếu nghi ngờ bị xếp sai loại, kiểm tra với Fair Work hoặc ATO.
Liên kết & tài nguyên chính thức
ℹ️
🔗 Liên kết chính thức: Australian Business Register (ABN) — Xin ABN miễn phí
ℹ️
🔗 Liên kết chính thức: ATO — Independent contractors — Nghĩa vụ thuế & GST
ℹ️
🔗 Liên kết chính thức: Fair Work — Independent contractors — Phân biệt nhân viên/nhà thầu
Bước tiếp theo
- Đọc kinh nghiệm người Việt làm chủ nhỏ để học cách mở rộng.
- Tìm hiểu lương & hợp đồng nếu cân nhắc làm công song song.
Câu hỏi thường gặp
Freelance mất bao lâu để bắt đầu?
Thiết lập cơ bản chỉ mất vài ngày: xin ABN có thể duyệt trong vài phút đến vài ngày, lập mẫu hoá đơn và mở tài khoản mất thêm 1–2 ngày. Sau đó bạn có thể nhận việc ngay. Phần tốn thời gian thật sự là tìm khách hàng đầu tiên và xây dựng danh tiếng.
Chi phí freelance là bao nhiêu?
Chi phí khởi đầu rất thấp: xin ABN và đăng ký GST đều miễn phí. Bạn có thể tốn ~$15–$40/tháng cho phần mềm kế toán (tuỳ chọn), vài trăm đô/năm cho bảo hiểm nếu ngành rủi ro, và $100–$400 nếu thuê kế toán khai thuế. Nhiều người bắt đầu gần như $0.
Cần chuẩn bị giấy tờ gì?
Bạn cần TFN, ABN và visa cho phép tự kinh doanh. Nên có tài khoản ngân hàng riêng cho việc kinh doanh để dễ theo dõi. Một số ngành cần giấy phép hành nghề hoặc bảo hiểm trách nhiệm. Giữ kỹ hoá đơn và biên lai để khai thuế cuối năm.
Freelancer có phải đóng GST không?
Chỉ bắt buộc khi doanh thu đạt $75.000/năm trở lên — khi đó bạn phải đăng ký GST, cộng 10% vào hoá đơn và nộp BAS định kỳ. Dưới mức này, đăng ký GST là tuỳ chọn. Nhiều freelancer mới chưa đạt ngưỡng nên không cần đăng ký GST ngay.
Freelancer có được đóng super không?
Freelancer tự làm không bắt buộc phải đóng super cho chính mình, nhưng rất nên tự trích một phần thu nhập vào quỹ super để có tiền hưu sau này. Khoản đóng super tự nguyện này còn có thể được khấu trừ thuế trong giới hạn cho phép — hỏi kế toán để tối ưu.
Bài viết mang tính thông tin chung, không phải tư vấn pháp lý hay tài chính cá nhân. Mức lương tối thiểu, điều khoản hợp đồng và quyền lợi lao động thay đổi mỗi năm (thường từ 1/7) — hãy xác nhận tại Fair Work Ombudsman (fairwork.gov.au) hoặc gọi đường dây 13 13 94. Cập nhật 6/2026.
Muốn nghe chuyện thực tế? Đọc: Kinh nghiệm người Việt làm chủ nhỏ
