Biết quyền lao động là một chuyện; thực sự kiểm tra và đòi đúng quyền lợi của mình lại là chuyện khác. Nhiều người Việt bị trả thiếu lương hàng năm trời chỉ vì không biết bắt đầu từ đâu.
Hướng dẫn này đưa bạn đi từng bước: từ tra lương đúng, kiểm tra super, lưu bằng chứng cho tới khiếu nại Fair Work nếu cần — kèm số liệu cập nhật 2026.
Tóm tắt nhanh
- Bước nền tảng: tra lương đúng bằng Pay Calculator của Fair Work theo award ngành của bạn.
- Lương tối thiểu quốc gia $24,95/giờ (2025), tăng ~$26,44/giờ từ 1/7/2026; casual ≥$31,19/giờ.
- Kiểm tra payslip mỗi kỳ: phải ghi giờ làm, lương theo giờ, và super 12%.
- Lưu bằng chứng (lịch làm, tin nhắn, payslip) để đòi lại phần thiếu nếu có.
- Khiếu nại Fair Work Ombudsman miễn phí qua 13 13 94 (có thông dịch tiếng Việt).
Thông tin nhanh
- Độ phức tạp: 🟡 Trung bình — cần chuẩn bị giấy tờ cẩn thận
- Thời gian ước tính: 1–2 tuần để kiểm tra; lâu hơn nếu khiếu nại
Ai đủ điều kiện?
✅ Đủ điều kiện
- Mọi người làm công ở Úc (full-time, part-time, casual)
- Du học sinh & người visa lao động
- Người được trả tiền mặt
❌ Không áp dụng cho
- Independent contractor thuần tuý (có ABN, tự chủ công việc) — áp dụng quy chế khác
Điều kiện cần có
- Biết ngành & vai trò công việc của bạn
- Có payslip hoặc ghi chép giờ làm
- Truy cập internet để dùng Pay Calculator
- Số TFN và tài khoản super (để kiểm tra super)
Giấy tờ cần chuẩn bị
Giấy tờ / Tài liệu | Loại | Ghi chú |
|---|
Payslip các kỳ lương | ✅ Bắt buộc | Phải ghi giờ, lương/giờ, super |
Bảng giờ làm / lịch làm việc | ✅ Bắt buộc |
|
Hợp đồng lao động hoặc thư mời việc | 🔲 Tuỳ chọn |
|
Số TFN & thông tin quỹ super | ✅ Bắt buộc | Để kiểm tra super đã đóng |
Tin nhắn / email với chủ về lương, giờ làm | 🔲 Tuỳ chọn | Bằng chứng nếu tranh chấp |
Quy trình từng bước
- Xác định award và vai trò của bạn (30–60 phút): Đầu tiên, xác định công việc của bạn thuộc ngành nào (nhà hàng, bán lẻ, xây dựng, dọn dẹp…). Mỗi ngành có một "award" quy định lương và điều kiện. Lên fairwork.gov.au, dùng mục "Find my award" để tìm đúng award; đây là cơ sở để biết bạn phải được trả bao nhiêu.
- Tra lương đúng bằng Pay Calculator (20–30 phút): Mở Pay Calculator miễn phí của Fair Work, nhập award, vai trò, loại việc (full-time/part-time/casual), tuổi và ca làm (ngày thường, cuối tuần, lễ). Công cụ cho ra mức lương tối thiểu hợp pháp, gồm cả phụ trội cuối tuần và lễ. Ghi lại con số này.
- So sánh với lương thực nhận (30 phút): Lấy mức Pay Calculator nhân với số giờ bạn làm, so với tổng lương trên payslip. Nếu lương thực thấp hơn, đó là underpayment. Lưu ý kiểm tra cả phụ trội cuối tuần/lễ và casual loading 25% nếu bạn làm casual.
- Kiểm tra super đã được đóng chưa (20 phút): Đăng nhập myGov liên kết với ATO, hoặc kiểm tra tài khoản quỹ super, để xác nhận chủ đã đóng 12% lương vào super của bạn. Super phải được đóng ít nhất mỗi quý; từ 1/7/2026 sẽ đóng cùng kỳ trả lương. Thiếu super là vi phạm phổ biến.
- Lưu bằng chứng đầy đủ (Liên tục): Tạo một thư mục (giấy hoặc điện tử) lưu payslip, lịch làm, tin nhắn về giờ và lương. Nếu chủ không đưa payslip, tự ghi nhật ký giờ làm mỗi ngày. Bằng chứng càng đầy đủ, việc đòi lại phần thiếu càng dễ.
- Nói chuyện với chủ trước (nếu an toàn) (1 buổi): Nhiều trường hợp underpayment là do nhầm award. Bạn có thể nêu vấn đề lịch sự với chủ kèm kết quả Pay Calculator. Nếu chủ thiện chí, vấn đề có thể được giải quyết nhanh mà không cần khiếu nại.
- Khiếu nại Fair Work nếu không giải quyết được (Vài tuần – vài tháng): Nếu chủ từ chối hoặc bạn không an toàn để nói trực tiếp, nộp khiếu nại lên Fair Work Ombudsman (miễn phí). Gọi 13 13 94 để được hỗ trợ và yêu cầu thông dịch tiếng Việt. FWO có thể điều tra và buộc chủ trả lại phần thiếu.
Chi phí tổng hợp
Khoản chi | Chi phí (AUD) | Ghi chú |
|---|
Tra cứu & Pay Calculator | Miễn phí | Trên fairwork.gov.au |
Gọi 13 13 94 + thông dịch | Miễn phí | Có tiếng Việt |
Nộp khiếu nại Fair Work Ombudsman | Miễn phí | Không mất phí |
Đơn kiện sa thải bất công (Fair Work Commission) | Lệ phí nhỏ, có thể miễn | Kiểm tra mức hiện hành |
Lời khuyên từ chuyên gia
💡 💬 Lời khuyên từ chuyên gia: "Sai lầm lớn nhất tôi thấy ở cộng đồng người Việt là không lưu bằng chứng giờ làm. Hãy ghi lại mỗi ca ngay từ ngày đầu — kể cả khi mọi thứ ổn. Khi cần đòi quyền lợi, một cuốn sổ giờ làm đáng giá hơn mọi lời nói." — Biên tập viên, tintuc.com.au.
Sai lầm thường gặp
⚠️ Không tra award, chỉ tin lương chủ đưa ra — Hậu quả: Bị trả dưới mức luật mà không biết. ✅ Cách tránh: Luôn dùng Pay Calculator để có mức đúng.
⚠️ Bỏ qua kiểm tra super — Hậu quả: Mất hàng nghìn đô super tích lũy. ✅ Cách tránh: Kiểm tra super qua myGov/ATO mỗi quý.
⚠️ Không lưu bằng chứng giờ làm — Hậu quả: Khó đòi lại phần thiếu khi tranh chấp. ✅ Cách tránh: Ghi nhật ký giờ làm và giữ payslip.
⚠️ Sợ khiếu nại vì lo ảnh hưởng visa — Hậu quả: Tiếp tục bị bóc lột nhiều năm. ✅ Cách tránh: Trả đũa khiếu nại là bất hợp pháp; gọi 13 13 94 để được tư vấn an toàn.
Lưu ý quan trọng
⚠️ Cảnh giác "phantom super": Một số chủ ghi super trên payslip nhưng không thực sự đóng vào quỹ. Luôn đối chiếu với tài khoản super hoặc myGov, đừng chỉ tin con số in trên giấy.
Liên kết & tài nguyên chính thức
ℹ️
🔗 Liên kết chính thức: Fair Work — Pay Calculator — Tra lương & award đúng
ℹ️
🔗 Liên kết chính thức: Fair Work — Find my award — Tra lương & award đúng
Bước tiếp theo
- Đọc bài về các sai lầm thường gặp để tránh bẫy phổ biến.
- Nếu đang tìm việc, xem hướng dẫn tìm việc tại Úc.
Câu hỏi thường gặp
Kiểm tra quyền lao động mất bao lâu?
Việc tra lương đúng và kiểm tra super chỉ mất khoảng 1–2 giờ. Nếu phát hiện bị trả thiếu và phải khiếu nại Fair Work Ombudsman, quá trình có thể kéo dài từ vài tuần đến vài tháng tuỳ mức độ phức tạp và sự hợp tác của chủ.
Chi phí kiểm tra và đòi quyền lao động là bao nhiêu?
Gần như miễn phí. Pay Calculator, tra award và gọi đường dây 13 13 94 (kèm thông dịch tiếng Việt) đều không mất phí. Nộp khiếu nại lên Fair Work Ombudsman cũng miễn phí. Chỉ đơn kiện sa thải bất công lên Fair Work Commission có lệ phí nhỏ, và có thể được miễn nếu khó khăn.
Cần chuẩn bị giấy tờ gì?
Bạn cần payslip các kỳ lương, bảng ghi giờ làm hoặc lịch làm việc, số TFN và thông tin quỹ super để kiểm tra. Nếu có hợp đồng và tin nhắn/email với chủ về lương, giờ làm thì giữ lại làm bằng chứng. Nếu chủ không đưa payslip, hãy tự ghi nhật ký giờ làm mỗi ngày.
Tôi nên nói chuyện với chủ trước hay khiếu nại luôn?
Nếu an toàn, nên nêu vấn đề với chủ trước kèm kết quả Pay Calculator — nhiều trường hợp underpayment chỉ do nhầm award và được sửa nhanh. Nhưng nếu chủ từ chối hoặc bạn lo bị trả đũa, hãy khiếu nại trực tiếp Fair Work Ombudsman; họ có thể can thiệp bảo vệ bạn.
Tôi đã nghỉ việc rồi có đòi lại lương thiếu được không?
Được. Bạn vẫn có thể đòi lại lương bị trả thiếu sau khi nghỉ việc, thường trong vòng 6 năm. Hãy thu thập payslip, bằng chứng giờ làm và liên hệ Fair Work Ombudsman. Việc nghỉ việc không xoá đi khoản tiền chủ còn nợ bạn.
Bài viết mang tính thông tin chung, không phải tư vấn pháp lý cá nhân. Mức lương, lệ phí và quyền lợi thay đổi (thường vào 1/7 hằng năm) — hãy xác nhận tại Fair Work Ombudsman (fairwork.gov.au, đường dây 13 13 94) hoặc cố vấn pháp lý. Cập nhật 6/2026.
Muốn tránh các bẫy phổ biến? Đọc: sai lầm thường gặp về quyền lao động
